Optimized for 1024x768 resolution
Dr. Ivan Bubanovic
"Medica Centar" - Nis, Srbija
tel. 018-249-178
Obostrani borderline tumor jajnika - prikaz slucaja
(Bilateral Borderline Ovarian Tumor - Case Report)
1Slobodan Kojic, 2Ivan Bubanovic, 3Predrag Bozic
1Ginekolosko-akusersko odeljenje Zdravstveni Centar Paracin, 2"MEDICA CENTAR" - Nis, 3Kabinet za patologiju Zdravstveni Centar Cuprija
Zbornik radova XLVIII Ginekolosko-akuserske nedelje SLD, Beograd. str.:312-315.
Uvod
Borderlajn tumori jajnika (BOT) su epitelni tumori sa niskim malignim potencijalom. Oni cine 5-20% svih tumora jajnika (1). Najcesce su to tumori seroznog tipa unilateralne lokalizacije, dok se bilateralni BOT mucinoznog tipa moze sresti u svega 6% pacijentkinja. Ovi tumori imaju tendenciju pojavljivanja kod mladjih pacijentkinja i cesto se dijagnostikuju u ranijem stadijumu nego sto je to slucaj sa invazivnim epitelnim karcinomima jajnika.
U oko 50% slucajeva BOT se dijagnostikuju slucajno, odnosno bez jasne i ubedljive simptomatologije koja bi mogla ukazati na postojanje tumora jajnika (2). I pored toga, pacijenti mogu navoditi razlicite simptome kao sto su bol u abdomenu, osecaj punoce u trbuhu, poremecaj menstrualnog ciklusa, dizuricne tegobe i ostali simptomi vezani za urinarni trakt, kao i primarni sterilitet.
Parcijalna resekcija jajnika, kao jedna od mogucnosti
terapije BOT, pracena je rizikom od recidivaranja tumora u 4,6% slucajeva, mada
ovaj procenat moze biti i znatno veci u slucajevima tumora visokog histoloskog
gradusa (3). Opisani su slucajevi recidiviranja tumora cak i 20 godina posle
inicijalne dijagnostike i terapije parcijalnom resekcijom jajnika. Najmanji
procenat recidiviranja BOT je zabelezen kod seroznih tipova tumora, dok je
prognoza BOT znatno povoljnija u odnosu na prognozu malignih tumora jajnika.
Petogodisnje prezivljavanje pacijentkinja sa BOT je oko 95%, dok je petogodisnje
prezivljavanje pacijentkinja sa malignim tumorom jajnika svega 25-30%. U
priblizno 15% slucajeva BOT mogu imati maligni tok, mogu metastazirati i
prosiriti se na okolinu, cak i kada ne pokazuju jasnu histopatolosku sliku
invazivnog tumora jajnika (4,5).
Zbog niskog malignog potencijala, mogucnosti recidiviranja i visoke incidence
pojavljivanja kod mladjih zena, jos uvek nije napravljena jasna strategija
hirurske terapije BOT. Osnovni principi kojima se treba rukovoditi u
odredjivanju radikalnosti hirurskog lecenja BOT je starost pacijentkinje, zelja
pacijentkinje za potomstvom, histoloski gradus i tip BOT. Iz ovih razloga,
ultrazvucna dijagnostika, odredjivanje tumorskog markera SA 125 i ex tempore
histopatoloska dijagnostika su osnovni preduslovi za sprovodjenje hirurske
terapije optimalne radikalnosti (6,7).
PRIKAZ SLUCAJA
Pacijentkinja stara oko 25 godina, javlja se na pregled zbog neurednih menstrualnih ciklusa i bolova u donjem delu trbuha trbuhu. Primarne i sekundarne polne karakteristike kod pacijentkinje normalno razvijene, odaje utisak lakog bolesnika. Ultrazvucnim pregledom vaginalnom sondom uterus normalnih dimenzija, polozaja i ehostrukture. Endometrijum odgovara za fazu ciklusa. U predelu levog jajnika registruje se hipoehogena zona ovalnog oblika dimenzija 67-47mm (Slika 1a.). Sadrzaj hipoehogene zone odgovara sadrzaju mokracne besike. Ultrazvucnu sliku desnog jajnika jednim delom cini normalno tkivo jajnika, a jednim delom hipoehogena zona dimenzija 32-36 mm. U unutrasnjosti hipoehogenih zona oba jajnika na odredjenim presecima registruju se hiperehogene karfiolaste ekrescencije dimanzija 5-15 mm (Slika 1b.). Nalaz pri bimanuelnnom pregledu odgovara ultrazvucnom nalazu. Na osnovu ovih podataka pacijentkinja je upucena na laboratorijsku analizu tumorskog markera SA 125, cija vrednost je iznosila 161 U/L. Nakon toga, postavi se indikacija za hirursko lecenje. Pacijentkinja se pripremi za operaciju u OET anesteziji na uobicajeni nacin. Trbuh se otvori po slojevima.
Intraoperativni nalaz: Uterus u AVF normalne anatomije. Levi jajnik cini loptasta formacija oko 70 mm u precniku, tankog sedefastog zida ispunjena seroznom tecnoscu, normalno tkivo levog jajnika skoro u potpunosti nedostaje te se uradi levostrana ovariektomija. Desni jajnik delimicno sadrzi normalno tkivo jajnika, dok drugi deo jajnika cini loptasta formacija oko 40 mm u precniku, slicnih makroskopskih karakteristika kao i tumor levog jajnika. Uradi se parcijalna resekcija desnog jajnika. Materijal je poslat na ex tempore histopatoloski, nakon cega je dobijena dijagnoza: Borderline tumor ovarii bill. partim mucinosum. Zbog godina pacijentkinje, mogucnosti da se sacuva deo desnog jajnika i histoloskih karakteristika tumora, odustaje se od radikalnijeg hirurskog tretmana pa se trbuh zatvori po slojevima. Pacijentkinja je dobro podnela anesteziju i operaciju, a post-operativni tok protice bez komplikacija.
Histopatoloski nalaz: Na preparatu je vidljiva papilarna struktura zida ciste sa malim plazama zdravog tkiva levog jajnika (Slika 2a.). Preparat desnog jajnika pokazuje slicnu papilarnu strukturu zida ciste, ali sa velikim plazama zdravog tkiva jajnika (Slika 2b.). Epitel je sa relativno niskim mitotskim indeksom i slabo izrazenom celijskom i jedarnom atipijom. Citoloski pregled peritonealnog ispirka, brisa ostijuma jajovoda i randomizirane biopsije peritoneuma nije pokazao prisustvo atipicnih celija.
Ultrazvucne i histopatoloske slike tumora
Dijagnoza BOT je bazirana na histopatoloskom nalazu epitelne proliferacije koja je znacajno veca od proliferacije epitela kod benignih tumora slicnog histoloskog tipa i porekla. Faktori koji su udruzeni sa slabijom prognozom pacijentkinja lecenih hirurskim putem ukljucuju aneuplodiju, mikroinvazivna oboljenja drugih organa, citolosku atipiju, rezidualni tumor posle primarne hirurske intervencije i visoki mitotski indeks epitelnih celija (1). Kompletna hirurska terapija je najvazniji deo celokupne terapije. Ovaj tretman ukljucuje histerektomiju sa bilateralnom adneksektomijom, omentektomiju, peritonealnu lavazu, biopsiju limfnih zlezdi i randomiziranu biopsiju peritoneuma (1,9). Stopa prezivljavanja kod ovako obradjenih pacijentkinja sa BOT u I stadijumu bolesti je blizu 100% (7). Medjutim, kod mladjih pacijentkinja sa BOT niskog histoloskog gradusa, postoji opravdana mogucnost restriktivnijeg hirurskog tretmana, koji podrazumeva parcijalnu resekciju jajnika sa ekstirpacijom tumora ili jednostranu adneksektomiju. Dosadasnje studije nisu pokazale opravdanost upotrebe radioterapije i hemioterapije kod pacijentkinja sa BOT, bez obzira na radikalnost hirurske terapije. Ono sto bi moglo biti vazno za pracenje toka bolesti ovakvih pacijentkinja je ultrazvucno pracenje, sestomesecna kontrola tumorskog markera SA 125 i eventualno second look laparoskopska dijagnostika (7,9).
LITERATURA
1.Link C.J.,
Reed E., Sarosy G. et al. Borderline ovarian tumor. Am J Med.
1996;101:217-225.
2. Marchal L.A., Sinn J, Levin NJ, et al. Borderline epithelial ovarian
tumor: a revienj of 81 cases njith an assessment of the impact of treatment.
Int J Radiat Oncol Biol Phys. 1992;22:867-874.
3. Massad L.S.J., Hunter V.J., Szpak C.A., et al. Epithelial ovarian tumor
of lonj malignant potential. Obstet Gynecol. 1991;78:1027-1032.
4. Barnhill D.R., Kurman R.J., Brady M.F. et al. Preliminary analysis of the
behavior of stage I ovarian serous tumors of lonj malignant potential. A
Gynecologic Oncology Study Group. J Clin Oncol. 1995;13:2752-2756.
5. Schaebler D.L.S., Children R.J., Young R.C. Gynecological malignancies.
Cancer Chemother Biol Response Modif. 1996;16:564-591.
6. Goldman T.L., Chalas E., Chumas J. et al. Management of borderline tumor
of the ovary. South Med J. 1993;86:423-424.
7. Leak J.F. Tumor of lonj malignant potential. Curr Opin Obstet Gynecol.
1992;4:81-85.
8. Kennedy A.NJ., Hart NJ.R. Ovarian papillary serous tumor of lonj
malignant potential (serous borderline tumor): a long-term follonj-up study,
including patients njith micro invasion, lymph node metastases and
transformation to invasive serous carcinoma. Cancer. 1996;78:278-286.
9. Kojic S., Bubanovic I., Bozic P., Pop-Trajkovic Z. (2002). Ileus
uzrokovan velikim citadenomom jajnika. Zbornik radova XLVI
Ginekolosko-akuserske nedelje SLD. Beograd. str.:469-472.
designed by Ivan Bubanovic